Bên cạnh đó, địa phương còn có bãi cát ven biển dài nhất Việt Nam với nhiều bãi tắm đẹp, hoang sơ, nước trong cát mịn như Nhật Lệ, Bảo Ninh, Quang Phú, Đá Nhảy…, món ăn hải sản độc đáo; khu suối nước nóng mang nhiều nguyên tố vi lượng quý hiếm; các di tích lịch sử, di sản văn hóa đặc trưng, con người thân thiện, chăm chỉ và mến khách. Không chỉ vậy, đây cũng là mảnh đất địa linh nhân kiệt, quê hương của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh… và còn lưu giữ những giá trị văn hóa độc đáo, di sản văn hóa phi vật thể quý như Ca Trù (được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể thế giới cần bảo vệ khẩn cấp), hò khoan Lệ Thủy…

Với những lợi thế lớn về tài nguyên, trong những năm gần đây, du lịch Quảng Bình có những sự tăng trưởng vượt bậc như giai đoạn 2011 - 2015 đã đón hơn 11,2 triệu lượt khách, tốc độ tăng trưởng bình quân trên 30%/năm. Năm 2016, với muôn vàn khó khăn do sự cố môi trường biển nhưng ngành Du lịch Quảng Bình vẫn cơ bản được duy trì và chuẩn bị tiền đề cho sự phục hồi, phát triển trong năm 2017 và những năm tiếp theo. Trong 6 tháng đầu năm 2017, du lịch Quảng Bình đã đạt được kết quả khả quan với tổng lượng khách ước đạt 1,5 triệu lượt, tăng 17% so với cùng kỳ, trong đó khách quốc tế ước đạt: 27.000 lượt, tăng 20%. Tổng doanh thu du lịch ước đạt 1.630 tỷ đồng, tăng 16%, trong đó doanh thu chuyên ngành du lịch ước đạt 221 tỷ đồng, tăng 23%. Hệ số lưu trú ước đạt 1,1 ngày/khách; công suất sử dụng phòng ước đạt 47,4%...

Tuy nhiên, du lịch Quảng Bình phát triển chưa tương xứng với tiềm năng; các sản phẩm du lịch chưa phong phú, hiện nay mới chỉ tập trung sản phẩm du lịch sinh thái, khám phá hang động và du lịch biển, tính thời vụ trong du lịch cao. Một trong những nguyên nhân chính của thực trạng này là do cơ sở hạ tầng du lịch chưa đồng bộ và phân bố chưa đồng đều giữa các khu vực.

Xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương, tỉnh Quảng Bình đã ban hành Chương trình hành động số 06-CTr/TU ngày 13/7/2016 về phát triển du lịch, giai đoạn 2016 - 2020, Chương trình hành động số 13-CTr/TU ngày 12/5/2017 về phát triển du lịch, giai đoạn 2016 - 2020 (sửa đổi, bổ sung) và Kế hoạch số 1503/KH-UBND ngày 13/9/2016 thực hiện Chương trình hành động số 06-CTr/TU ngày 13/7/2016 về phát triển du lịch giai đoạn 2016 - 2020 để cụ thể hóa và tập trung nguồn lực để phát triển du lịch. Trên cơ sở đó, tỉnh đã xây dựng 04 trung tâm du lịch lớn là Phong Nha - Kẻ Bàng, thành phố Đồng Hới, Vũng Chùa - Đảo Yến và Trung tâm Du lịch tâm linh phía Nam.

Hiện nay, toàn tỉnh có 287 cơ sở lưu trú du lịch, gồm 01 khách sạn đạt tiêu chuẩn 05 sao, 02 khách sạn đạt tiêu chuẩn 04 sao, 03 khách sạn 03 sao, 28 khách sạn 02 sao, 32 khách sạn 01 sao với 4.617 buồng, 8.634 giường. Các cơ sở lưu trú tập trung chủ yếu tại thành phố Đồng Hới và một phần tại khu vực Phong Nha - Kẻ Bàng nên chỉ cơ bản đáp ứng được nhu cầu phát triển của sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch biển ở đây.

Trong khi đó, Trung tâm Du lịch tâm linh phía Nam tỉnh là khu vực trọng điểm về du lịch văn hóa, lịch sử tâm linh, sản phẩm du lịch đường thủy, khám phá thiên nhiên với các điểm du lịch nổi bật như: Bền phà Quán Hàu, Bến phà Long Đại, Đền tưởng niệm anh hùng Liệt sĩ bến phà Long Đại, Núi Thần Đinh, Tam Lu, Hồ Rào Đá, Nhà thờ và khu lăng mộ Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, Chùa Hoằng Phúc, Nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp... Đây là tuyến du lịch quan trọng kết nối thành phố Đồng Hới đến các khu, điểm du lịch lớn của tỉnh như Quần thể resort, nghỉ dưỡng, giải trí cao cấp do Tập đoàn FLC đầu tư, Khu nghỉ dưỡng tại U Bò, kết nối đường quốc lộ 1A với hệ thống đường Hồ Chí Minh huyền thoại. Theo kế hoạch, tuyến du lịch sẽ đón khách du lịch bằng đường biển và phát triển sản phẩm du lịch đường thủy đặc trưng của Quảng Bình với tuyến du lịch đường thủy Nhật Lệ - Long Đại, tuyến du lịch Long Đại - Tam Lu, tuyến du lịch văn hóa tâm linh Nhật Lệ - Long Đại - Núi Thần Đinh, khu du lịch Núi Thần Đinh, tuyến du lịch trải nghiệm làm thủy thủ thuyền buồm, tuyến du lịch khám phá văn hóa tộc người Bru Vân Kiều, tuyến du lịch trải nghiệm Lễ hội đua thuyền truyền thống Quảng Bình, các cuộc đua thuyền buồm quốc tế, đua thuyền truyền thống các nước tiểu vùng sông Mê Kông… Việc phát triển tuyến du lịch này là động lực để phát triển khu du lịch Núi Thần Đinh, nơi được xem là Yên Tử của khu vực Bắc Trung Bộ nói riêng và trung tâm du lịch văn hóa tâm linh phía Nam Quảng Bình nói chung. Đặc biệt với việc tái đầu tư để đưa vào khai thác khu nghỉ dưỡng suối nước nóng Bang, xây dựng khu du lịch sinh thái U Bò và xúc tiến đầu tư khu du lịch Khe Nước Trong - rừng Động Châu, đây là tuyến du lịch có vị trí huyết mạch trong sự phát triển của du lịch và kinh tế - xã hội các huyện phía Nam của tỉnh...

Tin rằng, với việc đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tuyến du lịch kết nối trung tâm du lịch thành phố Đồng Hới và trung tâm du lịch tâm linh phía Nam của tỉnh tại các điểm du lịch, bến đỗ chiến lược trên trục sông Nhật Lệ - Long Đại - Núi Thần Đinh - Thác Tam Lu, Quảng Bình sẽ hoàn thiện bức tranh du lịch của tỉnh, góp phần khắc phục tính thời vụ của du lịch, thu hút du khách, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn để phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.

Mai Anh