Phóng viên (PV): Vừa trở về từ Kỳ họp thứ 39 của UNESCO, hẳn ông có nhiều thông tin và cảm xúc về sự kiện VQG PN-KB được công nhận là Di sản thế giới lần thứ hai và muốn chia sẻ cùng bạn đọc?

Ông Lê Thanh Tịnh: Không chỉ riêng tôi, mà tất cả thành viên phái đoàn Việt Nam đều không giấu nổi xúc động, tự hào khi VQG PN-KB của chúng ta là một trong hai đề cử được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới lần này.

Kỳ họp lần thứ 39 UBDSTG có sự góp mặt đầy đủ của đại diện 190 nước tham gia Công ước Di sản thế giới và 21 nước thành viên thường trực cũng như quan sát viên đến từ nhiều tổ chức và các nước. Phái đoàn Việt Nam đến với kỳ họp với tâm lý rất thoái mái và tự tin, bởi lẽ: Thứ nhất, hồ sơ đề cử của chúng ta được chuẩn bị tương đối kỹ lưỡng và đầy đủ các nội dung như khuyến nghị của UBDSTG; thứ hai, chúng ta hợp tác rất chặt chẽ với IUCN-cơ quan tư vấn của UBDSTG trong quá trình đánh giá các giá trị tự nhiên của VQG; thứ ba, chúng ta có những giải trình kịp thời và rõ ràng với Trung tâm Di sản thế giới của UNESCO về các quan ngại ảnh hưởng tác động đến tính toàn vẹn của di sản; thứ tư, chúng ta đã có báo cáo đầy đủ, kịp thời về những sai lệch thực tế nêu trong báo cáo đánh giá của cơ quan tư vấn; thứ năm, chúng ta đã lường trước và chuẩn bị rất kỹ các nội dung có thể phải giải trình tại hội nghị. Do đó, hồ sơ đề cử VQG PN-KB của chúng ta đã nhận được sự đồng thuận cao của tất cả các quốc gia thành viên cũng như cơ quan tư vấn và đã được UBDSTG chính thức công nhận thêm hai tiêu chí mới, tiêu chí IX và X.

Du khách tham gia các hoạt động giải trí và khám phá Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Ảnh: Trung tâm Du lịch Phong Nha - Kẻ Bàng.

PV: Đề nghị ông cho biết đôi nét về 2 tiêu chí mới của VQG PN-KB được UBDSTG xem xét công nhận là di sản thiên nhiên thế giới lần này?

Ông Lê Thanh Tịnh: Hai tiêu chí mới của VQG PN-KB được UNESCO công nhận lần này gồm: PN-KB đại diện cho các tiến trình sinh thái trong sự tiến hóa và phát triển của các hệ sinh thái trên cạn (tiêu chí IX) và PN-KB sở hữu môi trường sống tự nhiên có ý nghĩa nhất đối với việc bảo tồn đa dạng sinh học (tiêu chí X).

Nếu như trước đây, VQG PN-KB được biết đến là khu vực có kiến tạo Karst cổ nhất và lớn nhất châu Á, mang trong mình nhiều bằng chứng về các giai đoạn lịch sử hình thành vỏ trái đất với hệ thống hang động, sông ngầm phong phú, đa dạng, trong đó có Sơn Đoòng-hang động có cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ và lớn nhất thế giới, thì giờ đây PN-KB lại được biết đến là khu vực chứa đựng những giá trị nổi bật toàn cầu về hệ sinh thái và đa dạng sinh học.

VQG PN-KB có rừng nhiệt đới ẩm còn tương đối nguyên vẹn trên núi đá vôi với độ che phủ hơn 94%, trong đó 84% là rừng nguyên sinh. Vườn có hơn 2.934 loài thực vật bậc cao có mạch và hơn 800 loài động vật có xương sống, trong đó có nhiều loài nằm trong Sách đỏ của Tổ chức bảo tồn thiên nhiên thế giới và chỉ tồn tại một số nơi ở trên thế giới. Mức độ đặc hữu ở khu vực này được xác định là cao với hơn 400 loài thực vật của Việt Nam và 38 loài động vật của dãy Trường Sơn. Có nhiều loài mới được ghi nhận như bò cạp hang động, cá, thằn lằn, rắn, rùa. Đặc biệt quan trọng, ở đây có 4 phân loài linh trưởng đặc hữu đang bị đe dọa gồm: Voọc Hà Tĩnh, phân loài voọc Hà Tĩnh, chà vá chân nâu, vượn đen má trắng.

Với những giá trị ngoại hạng trên, VQG PN-KB của chúng ta là vườn quốc gia thứ ba châu Á và đầu tiên trong khu vực từ khi được công nhận là di sản thiên nhiên thế giới lần thứ nhất (năm 2003) đến nay đạt 3 trên 4 tiêu chí dành cho một di sản thiên nhiên.

PV: Thời gian tới, chúng ta sẽ phải làm gì để tiếp tục bảo tồn song hành với phát triển du lịch của di sản này?

Ông Lê Thanh Tịnh: Để bảo tồn tính toàn vẹn di sản, ngoài việc chấp hành đầy đủ Hướng dẫn thực hiện Công ước quốc tế về Di sản văn hóa và thiên nhiên 1972, các khuyến nghị của UNESCO, chúng ta cũng sẽ thực hiện nghiêm các chính sách, chiến lược, quy hoạch trên cơ sở bảo tồn cảnh quan, hệ sinh thái và đa dạng sinh học. Với sự đồng thuận của UNESCO về mở rộng VQG PN-KB từ 85.754ha lên 123.326ha, chúng ta sẽ có điều kiện để bảo tồn tính toàn vẹn của di sản. Cùng với đó, Quyết định số 209/QĐ-TTg "Về việc phê duyệt quy hoạch chung xây dựng VQG PN-KB đến năm 2030" ngày 8-2-2015 của Thủ tướng Chính phủ sẽ là cơ sở để tiến hành xây dựng quy hoạch và làm tốt công tác bảo tồn.

Tỉnh Quảng Bình cũng đã phê duyệt và ban hành Kế hoạch chiến lược quản lý, Kế hoạch quản lý hoạt động... Đây là cơ sở để thực hiện các giải pháp đồng bộ, mang tính hệ thống nhằm bảo tồn và phát huy di sản. Thời gian tiếp theo, chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu diễn biến tài nguyên, đưa các công nghệ hiện đại, tiên tiến trong quản lý, bảo vệ, phát huy di sản bằng các loại hình du lịch sinh thái bền vững, đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức về công tác bảo tồn di sản cho nhân dân các xã vùng đệm; tiếp tục bồi dưỡng, nâng cao năng lực của Ban quản lý VQG PN-KB; huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng chức năng và sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp từ tỉnh đến huyện, xã trong công tác bảo tồn di sản...

Công tác cải thiện sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân trong vùng đệm cũng được coi là giải pháp cốt lõi, mang tính bền vững trong bảo vệ rừng nói riêng và bảo tồn các giá trị của di sản nói chung. Trong đó, tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động du lịch mang lại nguồn thu nhập, ổn định cuộc sống cũng được xác định là một giải pháp hữu hiệu để giảm áp lực lên tài nguyên của VQG, đồng thời giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn và phát huy giá trị, lợi ích của di sản đối với cộng đồng. Các hoạt động du lịch thiên nhiên đến với VQG PN-KB cũng được tính toán cụ thể, tổ chức một cách khoa học và bền vững nhằm bảo đảm hài hòa giữa công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di sản.

PV: Xin cảm ơn ông!

Theo: Báo QĐND